Barter yüzyıllar öncesine dayanan bir gelenekti. Daha doğrusu ticarette paranın şimdiki görevini
üstlenmişti. Herkes elindeki satış gücünü (ürün veya iş gücünü)
karşı taraftan bir ihtiyacını temin etmek için kullanıyordu.
Para yoktu, sürekli ticaret vardı. Alış-veriş bizim trampa dediğimiz,
karşılıklı takas ile yapılıyordu.
Bugün artık para var. Ticarette değişim aracı olarak para veya
para yerine geçen evraklar kullanılıyor. Ancak mal veya hizmet
gücü olup da para kabiliyeti yüksek olmayan firmalar ticareti
kolaylaştıran bu kâğıt ellerinde olmadğı için satın almak istedikleri
ürün ve hizmetlere ya ulaşamıyorlar, ya da ancak kredi kullanmak
suretiyle bu hizmet ve malı satın alabiliyorlar.
Biz diyoruz ki on (10) liralık bir mal veya hizmeti, on iki
(12) lira borçlanarak almaktansa, maliyeti size 10 liranın altında
olan, satmak için pazar aradığınız elinizdeki imkanı kullanarak
kredi yükü altına girmeden satın alın. Ya da bir başka açıdan
bakalım yine almak istediğiniz bir ürün veya hizmet var. Elinizde
paranız da var. Ama satış yönünde % 70’lik bir kapasite ile çalışıyorsunuz.
Sizin için atıl olarak duran % 30’luk kapasitenizi değerlendirmek
daha cazip olmaz mıydı? Cebinizdeki nakit parayı da farklı bir
yerde değerlendirmiş olurdunuz.
DÜNYA ve AVRUPA’DA BARTER
Barter Dünya'da, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde 39
yıldan bu yana uygulanan bir sistemdir. Bugün çeşitli ülkelerde
600 binden fazla kuruluş, barter ticareti yapmaktadır. The Business
Trend Analysts'in yaptığı araştırmada dünya ticaretinin %40'ının
barter sistemi ile yapıldığı tesbit edilmiştir. Amerika'da yaklaşık
500 barter firması, tahminen 450.000 üye firma ile yılda 400
milyar dolarlık iç ve dış barter ticareti yapmaktadır. The Int.
Ass. of Trade Exchange (IATE)'nin verdiği raporda barter ticaretinin
Amerika’da yılda %16'lık bir artış gösterdiği belirtilmiştir.
Avrupa'da Barter kuruluşları, IRTA Europa ile bir Barter Birliği
çatısı altında toplanmışlardır. Bu barter organizasyonları, sistemin
bölge geneline yayılmasını sağlamışlardır. The Economist Dergisi,
2010 yılında dünya ticaretinin %50'sinin barter sistemiyle yapılacağını
iddia etmiştir. İsviçre'de WIR-barter organizasyonu 1934 de kurulmuş
ve sadece iç pazara hizmet vermeyi planlamıştır. Bugün yaklaşık
63.000 üyesi bulunmaktadır. İsviçre'de Daha çok inşaat sektöründe
ve iç piyasada popüler olan barter ticareti yıllık %14 artış
göstererek 4 milyar Frank'a ulaşmıştır. Almanya'da ilk barter
şirketi, 1983 de Hamburg'ta kurulmuş, Avusturya'da ise ilk barter
firması 1984 de Viyana'da faaliyete geçmiştir.
Artık ciddi bir endüstri halini alan Barter, sektörel anlamda
yapılanmasını tamamlamış, turizm, medya, emlak, sanayi mamülleri
gibi birçok konuda hizmet veren, toptan ve perakende olarak da
ayrı ayrı hizmetler veren barter kurumları oluşmuştur. Dünya
Barter Ticareti, merkezi Amerika'da bulunan (IRTA) Dünya Barter
Birliği tarafından örgütlenmektedir. |